بایگانی ماهیانه: اسفند ۱۳۹۳

ادعای رسانه های غربی؛ “زنان صیغه‌ای” در قبرستان شیخان قم حضور دارند!

به گزارش شیعه آنلاین، «امید رضایی» در مقاله ای تحت عنوان «آیا طلبه‌ها بیش از دیگران صیغه می‌کنند؟» که توسط خبرگزاری آلمانی “دویچه وله” منتشر شد، به مقوله ازدواج مؤقت پرداخته و اطلاعاتی را منتشر نموده که بسیاری از آن نادرست است و منبع این اطلاعات مشخص نیست. متن کامل این مقاله به شرح ذیل است:

ازدواج موقت در احکام شیعه “حلال” و گاه دارای “اجر و ثواب” دانسته می‌شود و شاید به همین دلیل نزد طلبه‌ها و روحانیون نسبت به دیگر گروه‌های اجتماعی محبوب‌تر است. گاه زنان هم برای “ثواب” به ازدواج موقت با طلبه‌ها تن می‌دهند.

“صیغه” یا “متعه” در فقه اسلامی، نام دیگر “ازدواج موقت” است و راه و رسمی است که بخشی از فقها و روحانیون برای “به گناه نیفتادن جوانان” تجویز می‌کنند.

در ازدواج موقت مدت ازدواج و مهریه از ابتدا باید مشخص باشد، اما آن چه باعث تسهیل فقهی این نوع ازدواج می‌شود، این است که در نظر تعدادی از مراجع شیعه، دختر جهت ازدواج موقت نیازی به “اذن پدر” ندارد.

ازدواج موقت در فقه شیعه “حلال” است. در سال‌های گذشته، حکومت ایران و متولیان فرهنگ رسمی تلاش زیادی برای جا انداختن این مسئله در میان مردم کرده‌اند. از جمله، مصطفی پورمحمدی، وزیر سابق کشور و وزیر کنونی دادگستری، در خرداد ۸۶ گفته بود: «ما نباید از ترویج ازدواج موقت جوانان در جامعه که حکم خدا می‌باشد، پروا داشته باشیم و این مسئله باید با جسارت در کشور ترویج شود.»

این اظهار نظر با واکنش‌های گسترده مخالفان و موافقان ترویج ازدواج موقت روبه‌رو شد. پیش از این نیز در دهه ۷۰، هاشمی رفسنجانی، رئیس‌جمهور وقت، بحث ترویج ازدواج موقت را پیش کشیده بود که با واکنش مخالفان، مسکوت ماند.

با وجود تمام تبلیغات، ازدواج موقت در فرهنگ عمومی مردم ایران همچنان مذموم است.

در این میان، گفته می‌شود طلبه‌ها و روحانیون جوان به ویژه در شهرهای مذهبی قم و مشهد، به این مسئله علاقه نشان می‌دهند. طلبه‌ها و روحانیون بنا به تجویز شرع و فرهنگ سنتی ایرانی، عموماً در سنین خیلی کم ازدواج می‌کنند، اما ظاهراً با وجود این، همچنان به ازدواج موقت، چه پیش از ازدواج دائم و چه خارج از رابطه با همسر دائم خود علاقه نشان می‌دهند.

در مسئله ازدواج موقت نیز مانند اکثر مسائل مربوط به سکس در ایران، آمار و ارقام دقیقی وجود ندارد و پژوهش خاصی انجام نشده است. به این ترتیب گفته‌ها و شنیده‌ها درباره این موضوع، چندان مستند نیستند و معمولاً حاصل مشاهدات شخصی هستند.

حکومت ایران روی این مسائل حساسیت خاصی دارد. به خصوص دادگاه ویژه روحانیت، با مسئله ازدواج موقت و صیغه در میان روحانیون و طلبه‌ها شدیدا برخورد می‌کند. برخوردی که البته مانع گرایش روحانیون و طلبه‌ها به این نوع رابطه نشده است.

در سال‌های گذشته شخصی به نام شیخ حسین وافی، تشکیلاتی شامل چند «خانه عفاف» در شهر قم اداره می‌کرد که در آن‌ها خدمات ازدواج موقت به طلبه‌ها ارائه می‌شد. در این خانه‌ها زنانی بودند که (بنا به شرطی که بین فقیهان شیعه «عدم دخول» نامیده می‌شود) می‌توانستند در یک روز در چارچوب ازدواج موقت با چند مرد رابطه داشته باشند.

این خانه‌های عفاف با حکم دادگاه ویژه روحانیت قم برچیده شدند و شیخ حسین وافی برای چند سال راهی زندان شد.

یک روحانی به دویچه‌وله می‌گوید: «از آن‌جا که جامعه کشش این مسئله را ندارد و از مقبولیت اجتماعی برخوردار نیست، و هم این‌که دادگاه ویژه روحانیت با این مسئله برخورد می‌کند، طلبه‌ها از علنی کردن این مسئله شدیداً پرهیز می‌کنند و در مورد آن اطلاعات نمی‌دهند.» او همچنین معتقد است در طول چهارده سالی که با طیف‌های مختلفی از طلبه‌ها ارتباط داشته، مسئله ازدواج موقت کم‌رنگ شده است.

رواج بیشتر در شهرهای مذهبی

روحانی دیگری که در شیراز تحصیل کرده، می‌گوید در یکی از قدیمی‌ترین حوزه‌های علمیه ایران که در گذشته دور نیز مرکز جهان اسلام بوده است، به نام «حوزه علمیه خان»، به دلیل نحوه مدیریتش در سال‌های گذشته، مسئله صیغه شدیدا رایج بوده است و طلبه‌های آن‌جا به این کار معروف بوده‌اند.

این روحانی جوان می‌گوید که “صیغه‌ کردن” در شهرهای قم و مشهد بسیار رایج است و حتی دفتر رسمی برای این کار وجود دارد و طلبه‌ها هم از این کار خیلی خوششان می‌آید و «از همان اوایل دست به صیغه‌شان خوب است».

وی می‌گوید وقتی به طلبه‌های این شهرها اعتراض می‌کرد، به او می‌گفتند «می‌خواهی حلال خدا را حرام کنی؟» به نظر این روحانی جوان، «قسم» و «طلاق» هم حلال است، اما مذموم. او می‌گوید: «صیغه حلالی است که فرد تا مجبور نشود نباید دست به آن بزند.»

او دلیل رواج این مسائل در قم را این می‌داند که روش مدیریت در حوزه‌های این شهر غلط است و طلبه‌ها به قصد نمره و نه به قصد یادگیری درس می‌خوانند و به این دلیل «می‌افتند توی این کارها.» وی می‌گوید طلبه‌هایی که در قم و مشهد برای خدا درس می‌خوانند، نه مقام و پول، در اکثریت نیستند.

پیدا کردن «زنان صیغه‌ای»

گفته می‌شود زنانی که در ایران «زنان صیغه‌ای» خوانده می‌شوند، در شهر قم، در قبرستان شیخان و اطراف آن حضور چشمگیری دارند.

حیاط بزرگ مسجد امام حسن عسگری، صحن و اطراف حرم معصومه، خیابان ارم، گذر خان و اطراف مدرسه گلپایگانی دیگر جاهایی هستند که می‌توان «زنان صیغه‌ای» را پیدا کرد. این زنان در قالب دست‌فروش و «گدا» نیز حضور دارند.

همچنین گفته می‌شود بعضی طلبه‌ها شماره‌ تلفن‌های برخی از این زنان را دارند که آن را در اختیار دوستان خود قرار می‌دهند یا گاهی خود واسطه آشنایی زنان صیغه‌ای و دوستان‌شان می‌شوند.

حتی گفته می‌شود آرایشگاهی در شهر قم به مشتریان مطمئن خود شماره‌ تلفن ‌برخی از این زنان را می‌دهد و خودش طلبه‌ها را با زنان صیغه‌ای آشنا می‌کند. برخی روحانیون نیز بابت انجام «کار خیر» و «نجات جوانان از گناه» ممکن است زنان صیغه‌ای را به طلبه‌های جوان معرفی کنند.

پاداش و اجر اخروی در فقه شیعه

روایات و احادیث متعددی در خصوص اجر و پاداش اخروی برای «متعه» در میان شیعیان وجود دارد، اما غالب این روایات نامعتبر به نظر می‌رسند. هرچند که در نهایت برخی فقیهان شیعه به استناد سخنان باقی‌مانده از پیامبر اسلام و امامان شیعه، ازدواج موقت را دارای ثواب می‌دانند.

از جمله در حدیثی از محمد باقر، امام پنجم شیعیان، آمده است که اگر متعه «با نیت الهی» انجام شود، به تعداد موهای بدن از گناهان فرد بخشیده خواهد شد (کتاب “من لا یحضره الفقیه”).

به این دلیل حتی برخی «زنان صیغه‌ای»، هدف خود از این کار را، «ثواب آن» می‌دانند.

از سوی دیگر، گفته می‌شود همسران طلبه‌ها، به شدت با این موضوع مخالف هستند و گاهی آن را خیانت به خانواده می‌دانند. زنانی که خود طلبه هستند، ازدواج موقت را به شکلی تفسیر می‌کنند که به هیچ وجه با شرایط همسر خودشان سازگار نباشد.

گفته می‌شود در قم گاهی پیش آمده که ازدواج موقت طلبه‌ای افشا شده و موجب نفرت همسران دیگر طلبه‌ها از وی شده است.

آیا همه این حرف‌ها شایعه است؟

اما گروهی از روحانیون نظر کاملاً متفاوتی در مورد رواج ازدواج موقت در میان این قشر دارند. طلبه جوانی که در زنجان و قم تحصیل کرده، به دویچه‌وله می‌گوید: «شایعه همیشه بزرگ‌تر از واقعیت است. موضوع صیغه برای من هم مسئله بود، پیگیر آن شدم و نتیجه‌ای کاملا متفاوت از شنیده‌ها گرفتم: افراد متمول و بازاری، بسیار بیشتر از تصوری که نسبت به روحانیون وجود دارد، اهل صیغه هستند.» او معتقد است در میان طلبه‌ها عده بسیار کمی اهل ازدواج موقت هستند، آن هم به قصدی متفاوت از آن‌چه برای ازدواج موقت تصور می‌شود.

یک طلبه دیگر می‌گوید: «راستش فکر نمی‌کنم هیچ طلبه‌ای حاضر باشد از تجربه ازدواج موقت خود بگوید. هم به خاطر مسائل امنیتی و هم حریم خصوصی‌اش. چون طلبه‌ها زود ازدواج می‌کنند و هم اینکه وضعیت جامعه و کنترل حکومت فرق کرده، کمتر سراغ ازدواج موقت می‌روند. اگر هم بروند کمتر بروز می‌دهند.» او اضافه می‌کند که برخلاف تصورات و شایعات، مکان خاصی برای زنان صیغه‌ای در شهر قم سراغ ندارد.

در نهایت باید گفت در جامعه پر از شایعه ایران که گردش آزاد اطلاعات در آن وجود ندارد و حاکمیت اجازه تحقیق و پژوهش در خصوص چنین مواردی را نمی‌دهد، هیچ کدام از این مشاهدات، نشان‌دهنده تمام واقعیت نیستند، در عین این‌که هر کدام بخش‌هایی از واقعیت را روشن می‌کنند.

فرق ازدواج موقت و زنا (رابطه نامشروع) چیست؟

فرق ازدواج موقت بازنا برخی از تفاوت‏هاى عقد موقت و زنا به شرح ذیل است:
۱. صیغه موقّت یک نوع ازدواج است؛ همان طور که ازدواج دائم نوع دیگرى از ازدواج است و هر دو شرایط و احکام خاص خود را دارد که از جمله آن ذکر صیغه عقد، مهریه و مدت است. اما زنا بدون توجه به این شرایط (مثل نخواندن صیغه عقد) کارى صورت مى‏گیرد.
۲. در ازدواج موقّت نسبت به دختر باکره، اجازه پدر و یا جد پدرى او لازم است (بنا به نظر برخی از مراجع)؛ در نتیجه این کار با اطلاع خانواده و به دور از احساسات و پنهان‏کارى‏ ها صورت مى‏ پذیرد.
۳. در ازدواج موقت، زن باید بعد از تمام شدن مدت عقد، عده (ومدت عده بستگی به موارد خاص دارد و حداقل از ۴۵ روز کمتر نیست) نگه دارد یعنی بعد از هر صیغه موقت باید مدت نسبتا تقریبا طولانی را از صیغه شدن خودداری کند؛ ولى در زنا این قانون وجود ندارد.
۵. در ازدواج موقت، مرد مسئولیت‏ پذیر است و توابع این ارتباط را از جهت فرزنددار شدن احتمالى مى‏پذیرد؛ در حالى که در عمل نامشروع این امر وجود ندارد.
۶. در ازدواج موقت «روابط» براساس «ضوابط» شکل مى‏گیرد و ارضاى جنسى به صورتى نظام‏ مند و قانونى، پاسخ داده مى‏شود، در حالى که در زنا ضابطه ‏اى وجود ندارد و غیرقانونى است.
۷. اعتبار زن در زنا از بین می رود و او به موجودی بی ارزش و در دسترس تبدیل می گردد در حالی که ازدواج موقت شرایط خاص را دارد که این شرایط موجب آبرومندی زن می گردد
۸. در زنا فرزند نا مشروع به وجود می آید ولی در صیغه فرزند حلال زاده است
۹. در زنا فرزندی اگر متولد شد والدین مسئولیت تربیت او را عهده دار نمی شود مگر اینکه او را نیز وسیله ای برای شهوت های بعدی خود قرار دهند درحالی که فرزند حاصل از صیغه در خانواده ای پاک قابل تربیت است
۱۰. احتمال بیمار بودن فرزند حاصل از زنا بیشتر از صیغه است
۱۱. در زنا چون احساس گناه وجود دارد پرده های حائل میان انسان وخداوند از بین می رود وانسان شقی می گردد در حالی که در ازدواج موقت چون این عمل مطابق با قوانین الهی است این خطر وجود ندارد
۱۲. صیغه چون محدودیت هائی دارد باعث جلوگیری از هم پاشیدگی خانواده می گردد در حالی که زنا بنیان خانواده را متزلزل می کند
بنابراین, همسریابی متعه (صیغه ) با زنا فرق های اساسی دارد. چون در زنا نه عده ای وجود دارد و نه از نظر شرعی طرفین حقی برگردن هم دارند و نیز اگر فرزندی از زنا متولد شد حرام زاده است و ارث نیز نمی برد. ولی متعه در حقیقت یک نوع ازدواج محدود است و دارای ضوابط و حقوق مشخص شده برای زوجین است . هم چنین در زمان عقد و یا عده , زن حق هیچ گونه مباشرتی یا ازدواج با شخص دیگر ندارد. پس ازدواج موقت مانند ازدواج دائم دارای عده – تعیین مهریه – اجرای عقد و صیغه – اذن پدر در صورت باکره بودن و بسیاری از شرایط دیگر است و حکم فرزندان متولد از این ازدواج نیز کاملا مشخص است فقط در زمان محدود می باشد.
ممکن است پرسیده شود آیا با یک جمله زن و مرد با هم حلال می شوند؟ در جواب می گوییم، بلی؛ در صورتی که شرایط موجود باشد و با قصد ازدواج موقت صیغه آن خوانده شود با هم حلال می شوند و این حکم تعبدی است که از طرف شارع مقدس این حلیت حاصل می شود. در سایر نظام های حقوقی نیز همین اعتبارات که در قالب عقود و ایقاعات و قرادادها صورت می پذیرد منشا اثر است.
البته عده‏ای این نوع ازدواج را راهی برای سوء استفاده دانسته‏اند. این عده همیشه پیرمرد پول داری را تصور می‏کنند که برای خوش‏گذرانی، دختری را صیغه می‏کند و بعد از ارضای شهواتش، او را رها می‏سازد، یا مرد زن‏داری که بی‏اعتنا به خانواده‏اش هر روز به دنبال یک زیبارویی است که بتواند او را اسیر کند و کام گیرد و…!! در جواب این عده همین بس که همه آزادی‏های قانونی و تأسیس‏های حقوقی، می‏توانند مورد سوء استفاده قرار گیرند برای مثال حق رانندگی ـ که یک حق مشروع و پسندیده‏ای است ـ از سوی عده‏ای به بدترین نحو مورد استفاده قرار می‏گیرد و حتی منجر به وارد آمدن خسارت جانی و مالی می‏شود. پس بدین ترتیب باید گفت: حق رانندگی امری مذموم و پلید است!؟ در حالی که چنین نیست. پس اگر عده‏ای از این نهاد حقوقی به جهت سوء استفاده بهره‏برداری کنند این امر خدشه‏ای به اصل آن وارد نمی‏کند؛ بلکه ایراد به خود این افراد یا گریزگاه‏های قانونی و… وارد است.
برخی دیگر با تشبیه نکاح منقطع به کرایه و اجاره، سعی دارند که وانمود کنند زنی که صیغه می‏شود، در واقع به اجاره زوج خویش درمی‏آید و این را خلاف شأن زن و سوء استفاده از او دانسته‏اند. در پاسخ گفتنی است آنچه خلاف شأن زن است، این است که زن همچون کالایی بدون هیچ حق و حقوقی و بدون هیچ ضابطه‏ای، مورد بهره‏ برداری جنسی قرار گیرد؛ یعنی، دقیقاً آنچه که در دنیای غرب اتفاق می‏افتد و یا آنچه که در نزد افراد لاابالی و بی‏بند و بار در مشرق زمین می‏گذرد! حال اینکه زن این چنین مورد سوء استفاده قرار گیرد، خلاف شأن زن است یا این که او به طور قانونی و مشروع با حفظ حقوقش به استمتاعاتش دسترسی یابد؟ به فرض که عقد نکاح منقطع در مواردی شبیه عقد اجاره باشد، آیا این دلیل می‏شود که این دو عقد یکی باشند؟ در حالی که می‏دانیم این دو عقد در خیلی از اوصافش با یکدیگر تفاوت دارند.

بررسی دلایل رشد ۳۳ درصدی همسریابی ازدواج موقت در کشور

یک آسیب شناس اجتماعی دلایل و تبعات همسریابی ازدواج موقت را برای گروهای مختلف جامعه متفاوت می‌داند و معتقد است که اگر چه ازدواج موقت برای افراد مجرد کاربرد دارد اما می تواند خانواده های افراد متاهل را با بحران مواجه کند.

مصطفی فروتن، آسیب شناس اجتماعی و مشاور خانواده در تحلیل آمار اخیر سازمان ثبت اسناد مبنی بر افزایش ۳۳ درصدی ثبت ازدواج موقت در گفتگو با خبرنگار ایلنا بیان کرد: مساله همسریابی برای صیغه موقت یک پدیده چند وجهی است و باید از تمامی زوایا به آن نگاه کنیم تا بتوانیم قضاوت صحیحی در این مورد داشته باشیم. در تحلیل این مساله باید به انواع آن توجه داشت دلایل صیغه در میان زنان و مردان و همچنین متاهلین و مجردین متفاوت است.

دلایل ازدواج موقت در میان زنان
این آسیب شناس اجتماعی گفت: مهم ترین دلیل گرایش زنان به ازدواج موقت دلایل اقتصادی است و باید توجه داشت زنانی که از این طریق معیشت خود را می‌گذرانند افرادی قابل احترام اند زیرا برای اینکار خود را ملزم به رعایت برخی موازین و اقدامات می‌کنند. فروتن ادامه داد: دلیل دیگر گرایش به ازدواج موقت به زنانی بر می گردد که در گذشته ازدواج ناموفقی داشته اند و نمی خواهند دوباره در موقعیت مشابه قرار گیرند اما نیاز به تکیه و همراهی در زندگی خود دارند. وی افزود: در گروهی دیگر هم که در گذشته سابقه تاهل را دارند بحث غرایز جنسی و نیازهای فیزیکی مطرح است بنابر این می توانیم بگوییم که این سه دلیل شاخص ترین علت گرایش زنان به ازدواج موقت است.


دلایل ازدواج موقت در میان مردان

این مشاور خانواده اظهار کرد: اما در مورد دلایل گرایش مردان به همسریابی صیغه، باید مردان متاهل و مردان مجرد را به طور جداگانه مورد بررسی قرار داد. فروتن گفت: یک مرد مجرد برای شروع یک زندگی مشترک باید هزینه ها و امکاناتی را تهیه کند و به جایی برسد که بتواند هزینه های زندگی را تقبل کندکه این مساله زمان بر است و ممکن است تا سن ۳۰ سالگی افراد طول بکشد، در این مدت مرد مجرد برای رفع نیاز های روحی و جسمی خود به جای آنکه به سوی تن فروشان برود می تواند از ازدواج موقت استفاده کند.

وی ادامه داد: اما در میان متاهلین شاخص ترین دلیل، تنوع طلبی جنسی است که افراد می خواهند تجربه های متفاوت در این زمینه داشته باشند. دلیل دیگر نیز آن است که در عقد دائم بنابر دلایل خاصی مانند نبود مهارتهای زندگی، ممکن است که زندگی زناشویی رنگی خاکستری به خود بگیرد و زن و شوهر با وجود حفظ ظاهر در عمل راه خود را از هم جدا کنند در این صورت پیش می آید که مردان متاهل برای فرار از انزوای عاطفی و روانی به ازدواج موقت روی می‌آورند.

این آسیب شناس اجتماعی بیان داشت: برخی نیز با وجود داشتن پایگاه عاطفی برای تجربه کارهای هیجان انگیز، بیمار گونه و رفتار های جنسی نا متعارف که این روزها در حال افزایش است به این سمت می روند زیرا که از نظر قانونی و هزینه ای نسبت به راههای دیگر برایشان به صرفه تر است. وی افزود: برخی دیگر هم دلیل گرایش‌شان به صیغه را تحت سرپرستی قرار دادن زنان بی‌سرپرست می‌خوانند.

تبعات و محاسن
فروتن در مورد محاسن و تبعات ازدواج موقت گفت: افزایش طلاق و از هم پاشیدگی خانواده،ایجاد حس انتقام گیری و تمایل به خیانت در همسر دائمی فرد و کاهش ازدواج دائم ازجمله تبعات ازدواج موقت است. البته ازدواج موقت مزیت هایی مانند ارضای غزیزه جنسی از راه مشروع، کاهش فساد و بیماری های مقاربتی را نیز به همراه دارد.

وی افزود: برای رویارویی با این مساله ابتدا باید گروههای مختلف را از هم جدا کنیم. در رابطه با افراد مجرد صیغه مساله ای است که کاربرد دارد و نمی توان آن را حذف کرد اما می توان شرایط اقتصادی و رفاهی ایجاد کرد تا شرایط برای کسانی که می خواهند ازدواج دائم داشته باشند مهیا باشد.
بسته های تشویقی کارشناسی شده نیز باید برای این کار ایجاد شود، این مشاور خانواده بیان کرد: آموزش های کاربردی نیز باید برای خانواده ها برگزار شود تا رسم و رسومات دشوار و دست و پا گیر و هزینه بر را از سر راه ازدواج دائمی جوانها بردارند. همچنین برخی قوانین ازدواج و پس از ازدواج نیز باید متناسب با زمان حال تغییر کند.
فروتن گفت: اقدام مهم دیگر در این زمینه آن است که به متاهلین آموزش های مهارت های زندگی داده شود تا زوج ها بتوانند به لحاظ فیزیکی و روحی یکدیگر را راضی کنند. وی در پایان اشاره کرد: اکنون در دفترخانه ها لیستی از زنانی که آمادگی ازدواج موقت را دارند موجود است تا از این طریق کمکی برای امرار معاش به آنها شود در جالی که بهتر است به جای اینکار زمینه ای برای اشتغال و توانمندی آنها ایجاد شود تا زنان و مردان بیشتر به سمت ازدواج دائم بروند.

عده در ازدواج موقت چگونه است و معنای دو حیض کامل در این عده چیست؟

پرسش:

مرد و زنی صیغه ی موقت جاری کردند و با هم نزدیکی داشتند. بعد از گذشت ۱۰ روز از پایان زمان صیغه مجدد با هم صیغه ی موقت خواندند و با هم نزدیکی نداشتند. عده ی زن از پایان صیغه ی اول محاسبه میشود یا صیغه ی دوم؟ و مراد از دو حیض کامل در عده ی ازدواج موقت، پاک شدن از حیض دوم است یا تکمیل زمان پاک بودن و دیدن حیض سوم(مانند عده ی ازدواج دائم)؟

پاسخ:

نظر شما را به سؤالی در همین رابطه جلب می کنیم:

شخصى خانمى را براى مدتى، به عقد موقّت خود در مى‏آورد و با او نزدیکى مى‏کند. سپس بعد از تمام شدن مدت عقد، دوباره او را صیغه مى‏کند و این بار با او نزدیکى نمى‏کند. آیا این خانم باید بعد از تمام شدن عقد دوم، عده نگه دارد؟

همه مراجع عظام تقلید: آرى، براى ازدواج با شخص دیگر، باید عده نگه دارد. [۱]

بنابراین در فرض سؤال شما، اگر زن بخواهد دوباره با همان شخص اول ازدواج کند، عده نگه داشتن لازم نیست ولی برای ازدواج با شخص دیگری باید بعد از پایان صیغه دوم یا بخشیده شدن مدت صیغه دوم، عده نگه دارد.

در ازدواج موقت بر خلاف ازدواج دائم _که طلاق در زمان حیض جایز نیست و موجب بطلان طلاق است_اگر وقت صیغه موقت در زمان حیض زن تمام شود اشکالی نداشته و این دو از هم جدا می شوند و یا این که مرد می تواند در زمان حائض بودن زن، بقیه مدت را به او بخشیده و در نتیجه از هم جدا شوند. [۲] بنابراین در هنگام جدان شدن مرد از زنی که با او ازدواج موقت کرده است، زن می تواند در حال طهر(پاکی) یا در حال حیض باشد. اگر در حال طهر باشد بعد از دیدن دو حیض کامل و به تمام رسیدن آن، زن از عده خارج می شود و اگر در حال حیض از هم جدا شده اند چون مقداری از این حیض را در همسری مرد بوده است، این حیض، حیض کامل نبوده است [۳] و جزء عده ازدواج موقت به حساب نمی آید. در هر صورت معنای دو حیض کامل این است که زن بعد از دیدن حیض اول و پاک شدن از آن، حیض دوم را نیز ببیند و با انتهای حیض دوم و رسیدن به طهر و پاکی از عده از دواج موقت خارج می شود و لازم نیست که طهر متصل به این حیض نیز تمام شود.

 

پی نوشت:

[۱] آیت الله وحید، منهاج الصالحین، ج ۳، مسأله ۱۳۱۱؛ آیت الله خامنه‏اى، استفتاء، س ۱۶۳؛ آیت الله تبریزى، منهاج الصالحین، ج ۲، م ۱۳۱۱ ؛آیت الله سیستانى، منهاج الصالحین، ج ۳، م ۲۴۹؛ امام خمینى، تحریر الوسیله، ج ۲، النکاح المنقطع، م ۱۱؛ آیت الله صافى، هدایه العباد، ج ۲، النکاح المنقطع، م ۱۱؛ آیت الله نورى، استفتاءات، ج ۲، س ؛۶۹۴ آیت الله فاضل، جامع المسائل، ج ۲، س ۱۲۵۵ و دفتر: آیت الله بهجت و آیت الله مکارم . با استفاده از نرم افزار پرسمان.

[۲] توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج‏۲، ص ۵۲۳ : در ازدواج موقت شاهد گرفتن و پاک بودن از حیض لازم نیست.

[۳] عده ازدواج موقت  دو حیض کامل برای کسانی که حیض می بینند یا چهل و پنج روز برای کسانی که حیض نمی بینند،است. نک: توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج‏۲، ص ۵۲۶.

پاسخ دو تن از مراجع به سوالاتی درباره ازدواج سفید و ازدواج موقت

پاسخ های حضرت آیت الله شبیری

نظر به اینکه اخیرا عده ای از دختران و پسران تحت عنوان ازدواج سفید به همباشی پرداخته و عده ای از آنان این باور را دارند که چون طرفین رضایت دارند لذا همین رضایت قلبی کفایت از خطبه ازدواج دائم یا موقت دارد، خواهشمند است دیدگاه شرع مقدس را در این گونه موارد بیان فرمایید.

الف- آیا صرف رضایت دختر و پسر برای بودن با یکدیگر به مفهوم جاری شدن محرمیت و زوجیت است و یا خواندن خطبه عقد دائم یا موقت ضروری است؟

ب- در صورتی که جاری شدن خطبه عقد ضرورت دارد آیا این ضرورت برای زوجیت دائم است یا برای زوجیت موقت نیز خواندن خطبه ضرورت دارد و رضایت قلبی مکفی نیست؟

پاسخ الف و ب- فارغ از سایر شرایط، در ازدواج دائم و موقت، خواندن صیغه لازم است.

ج-در صورتی که خواندن خطبه به زبان عربی فصیح مقدور نباشد و زوج و زوجه بنا به دلایلی نظیر حفظ آبرو نتوانند موضوع را با دیگری در میان بگذارند آیا می توانند به زبان مادری خطبه را جاری کنند؟

پاسخ ج- جایز است.

د-در صورتی که در صورت معذور بودن، جاری کردن خطبه به زبان مادری جایز باشد آیا باید عین ترجمه بیان شود یا ترجمه مضمونی کفایت دارد؟

ه-اگر حضرتعالی جواز به جاری کردن خطبه با ترجمه به مضمون می دهید مثلا به زبان فارسی خطبه عقد دائم و موقت چه گونه است و چه بگویند کفایت است؟

پاسخ د، ه: به هر زبانی که بخوانند و معنای «زوجتک» و «قبلت» را برساند صحیح است. مثلا برای ازدواج دائم به فارسی به زن بگوید: به عقد دائمی در آوردم خودم را برای شما در مقابل مهریه ای که توافق کردیم و سپس مرد بگوید: قبول نمودم این عقد دائم را براساس مهریه ای که توافق کردیم.

و-اگر دختری با پسری بدون رضایت پدر و یا بدون اطلاع پدر همبستر شده باشد و اطلاعی از اینکه باید خطبه عقد خوانده شود نداشته و یا نمی دانسته رضایت پدر واجب است آیا هم اکنون می توانند با خواندن خطبه بدون اطلاع پدر محرم شوند؟

پاسخ و: خیر، بدون اجازه پدر یا جد پدری عقدشان صحیح نیست.

ز-اگر شرایط این دختر و پسر به گونه ای باشد که جدا شدن عوارض جدی برای شرایط فعلی و آینده طرفین یا یکی از طرفین داشته باشد و هر دو یا یکی از طرفین در عسر و حرج بیفتند و در این حال اطلاع به پدر نیز عوارض خطرناک داشته باشد راه حل این دو برای خروج از مهلکه حرام چیست و آیا می توانند بدون جدا شدن، با جاری کردن خطبه به هم محرم شوند؟

پاسخ ز: محرمیت ایجاد نشده است بنابراین باید جدا شوند البته اگر در چنین شرایطی پدر و جد پدری مصلحت دختر را در ازدواج مراعات نکنند اذن ایشان برای ازدواج جدید ساقط است.

ح-اگر از این همبستری دختر حامله شده باشد و یا فرزندی بدنیا آورده باشد و تصورش این بوده که رضایت طرفین کافی است، حکم فرزند چیست؟ آیا می توانند در این شرایط بدون اذن پدر محرم شوند؟ اگر اذن پدر ضروری است و بتوانند اذن بگیرند و محرم شوند آیا تاثیری در وضعیت قبل و کودک متولد شده دارد؟

پاسخ ح:

اگر مرد و زن ندانند که چنین ازدواجی باطل است و با یکدیگر ازدواج کنند بچه ای که از آنان به دنیا آمده، حلال زاده است و تمام احکام اولاد را دارا می باشد و اگر یکی از مرد و زن نداند که ازدواج باطل است، بین او و بچه ای که به دنیا می آید تمام احکام اولاد جاری است، ولی دیگری که می دانسته ازدواج باطل است از بچه ارث نمی برد و بچه هم از وی ارث نمی برد ولی این دو به هم محرمند و احکام محرمیت را دارا می باشند، لذا می توانند همچون دیگر محرم ها به همدیگر نگاه کنند و ازدواج آنها با یکدیگر جایز نیست و همانند دیگر فرزندان حق نهفته دارد. در هر صورت اذن پدر یا جد پدری در خود ازدواج دختر شرط است مگر پدر و جد پدری مصلحت دختر را در امر ازدواج رعایت نکنند.

پاسخ های حضرت آیت الله سبحانی

الف- آیا صرف رضایت دختر و پسر برای بودن با یکدیگر به مفهوم جاری شدن محرمیت و زوجیت است و یا خواندن خطبه عقد دائم یا موقت ضروری است؟
پاسخ: ازدواج سفید همان ازدواج معاطاتی است و شرعا کافی نیست و باید اگر باکره است با اذن پدر عقد خوانده شود و مهریه معین شود متاسفانه موضوعی که شبیه زنا رایگان است نام ازدواج به خود گرفته است.

ب-در صورتی که جاری شدن خطبه عقد ضرورت دارد آیا این ضرورت برای زوجیت دائم است یا برای زوجیت موقت نیز خواندن خطبه ضرورت دارد و رضایت قلبی مکفی نیست؟

پاسخ: در هردو باید عقدخوانده شود وحد وحدود روشن شود.

ج-در صورتی که خواندن خطبه به زبان عربی فصیح مقدور نباشد و زوج و زوجه بنا به دلایلی نظیر حفظ آبرو نتوانند موضوع را با دیگری در میان بگذارند آیا می توانند به زبان مادری خطبه را جاری کنند؟

پاسخ: در عقد موقت در صورت اجتماع شرایط عقد فارسی کافی است؛ اگر زوج و زوجه نتوانند صیغه را به عربی صحیح بخوانند باید کسی را که می تواند وکیل کنند و اگر چنین شخصی نبود باید خودشان به غیر عربی بخوانند و باید لفظی بگویند که معنی«زوجت وقبلت» را بفهماند.

د-در صورتی که در صورت معذور بودن، جاری کردن خطبه به زبان مادری جایز باشد آیا باید عین ترجمه بیان شود یا ترجمه مضمونی کفایت دارد؟

پاسخ: باید انشاء زوجیت شود و آنچه در رساله ها آمده است به فارسی خوانده شود.

ه-اگر حضرتعالی جواز به جاری کردن خطبه با ترجمه به مضمون می دهید مثلا به زبان فارسی خطبه عقد دائم و موقت چه گونه است و چه بگویند کفایت است؟

پاسخ: به رساله عملیه صفحه ۴۴۶ مراجعه شود.

و-اگر دختری با پسری بدون رضایت پدر و یا بدون اطلاع پدر همبستر شده باشد و اطلاعی از اینکه باید خطبه عقد خوانده شود نداشته و یا نمی دانسته رضایت پدر واجب است آیا هم اکنون می توانند با خواندن خطبه بدون اطلاع پدر محرم شوند؟

پاسخ: احتیاطا با اذن پدر باشد.

ز-اگر شرایط این دختر و پسر به گونه ای باشد که جدا شدن عوارض جدی برای شرایط فعلی و آینده طرفین یا یکی از طرفین داشته باشد و هر دو یا یکی از طرفین در عسر و حرج بیفتند و در این حال اطلاع به پدر نیز عوارض خطرناک داشته باشد راه حل این دو برای خروج از مهلکه حرام چیست و آیا می توانند بدون جدا شدن، با جاری کردن خطبه به هم محرم شوند؟

پاسخ: بالاخره ازدواج این دو تا آخر نمی تواند برای پدر پنهان بماند و خواندن صیغه عقد مشکل را حل نخواهد کرد.

ح-اگر از این همبستری دختر حامله شده باشد و یا فرزندی بدنیا آورده باشد و تصورش این بوده که رضایت طرفین کافی است، حکم فرزند چیست؟ آیا می توانند در این شرایط بدون اذن پدر محرم شوند؟ اگر اذن پدر ضروری است و بتوانند اذن بگیرند و محرم شوند آیا تاثیری در وضعیت قبل و کودک متولد شده دارد؟

پاسخ: حکم فرزند وطی به شبه بوده وحلال زاده است. احتیاطا از پدر اذن بگیرد.

نگاهی به فتاوای آیت الله روحانی درباره ازدواج موقت دختر باکره بدون اجازه پدر

سایت رسمی حضرت آیت الله سید صادق روحانی با انتشار ویژه نامه ای به بیان دیدگاه های معظم له پیرامون ازدواج موقت (خصوصا با دختر باکره) پرداخته و نظرات ایشان را به تفصیل تبیین کرده است. در این ویژه نامه آمده است:

این ویژه نامه سعی دارد تا در گفتاری موجز به بیان نکات کاربردی و مبتلابه مبحث ازدواج و مشخصا ازدواج موقت دختر باکره بدون اذن پدر از منظر آراء و فتاوای حضرت آیت الله العظمی سید محمدصادق روحانی (دام ظله العالی ) بپردازد به گونه ای که به عنوان مرجعی ساده و نسبتا کامل در باب این موضوع برای مقلدان معظم له و پاسخی به صدها استفتا و ایمیل مشابه که هر هفته از ایشان می شود، باشد.(این ویژه نامه به تدریج کامل خواهد شد)

جزییات ویژه نامه را در اینجا مطالعه فرمایید.